De CO2-voetafdruk van gerecupereerde eiken planken is aanzienlijk lager dan die van nieuw geproduceerd hout. Doordat het materiaal al bestaat, wordt de energie-intensieve productieketen grotendeels omzeild. De koolstof die het eikenhout tijdens zijn groei heeft opgeslagen, blijft bovendien gebonden in het materiaal in plaats van vrij te komen bij verbranding of verrotting. De secties hieronder gaan in op de specifieke besparingen, de meetmethoden en de relevantie voor certificeringen als BREEAM en LEED.
Hoeveel CO2 bespaart hergebruikt hout ten opzichte van nieuw hout?
Hergebruikt hout bespaart CO2 op twee manieren tegelijk: er is geen nieuwe kap nodig, en de opgeslagen koolstof in het materiaal blijft gebonden. Bij nieuw geproduceerd hout telt de gehele productieketen mee, inclusief kap, transport, droging en verwerking. Gerecupereerd eikenhout vermijdt het grootste deel van die keten, wat de uitstoot per kubieke meter sterk verlaagt.
De exacte besparing hangt af van factoren als transportafstand, bewerkingsgraad en het alternatief waarmee je vergelijkt. Maar de richting is duidelijk: hergebruikt hout is CO2-technisch gezien vrijwel altijd gunstiger dan nieuw gezaagd hout. Dat geldt zeker voor zwaar constructiehout zoals eiken balken en planken, waarbij de productiefase bij nieuw materiaal relatief veel energie vraagt.
Wat het voordeel verder vergroot: eikenhout dat al vijf jaar of langer winddroog ligt, hoeft niet meer kunstmatig gedroogd te worden. Industrieel drogen van hout is energiezwaar. Oud eikenhout uit voorraad slaat die stap volledig over.
Wat telt mee in de CO2-voetafdruk van gerecupereerd eikenhout?
De CO2-voetafdruk van gerecupereerd eikenhout omvat de emissies die optreden tussen het moment van terugwinning en de uiteindelijke toepassing. Dat zijn drie hoofdcomponenten: transport van de oorspronkelijke locatie naar de houtwerf, eventuele bewerking zoals zagen of schuren, en transport naar de eindbestemming. De oorspronkelijke productie-uitstoot telt niet opnieuw mee.
- Transport: de afstand tussen de herkomstlocatie en de werf, en vervolgens naar het project
- Bewerking: op maat zagen, borstelbehandeling, zandstralen of andere afwerkingstappen
- Opslag en handling: intern transport en machinegebruik op de werf
- Koolstofopslag: de CO2 die het hout heeft vastgelegd blijft gebonden zolang het materiaal in gebruik is
Dat laatste punt is relevant voor projectberekeningen: gerecupereerd eikenhout wordt in levenscyclusanalyses (LCA) vaak aangemerkt als materiaal met een negatieve of neutrale koolstofbalans, omdat de gebonden koolstof de resterende uitstoot van bewerking en transport doorgaans overtreft. Dit maakt antiek eikenhout uitstoot-technisch gezien tot een van de sterkere keuzes in de bouw.
Hoe verhoudt gerecupereerd eikenhout zich tot andere duurzame bouwmaterialen?
Gerecupereerd eikenhout scoort in vergelijking met de meeste andere bouwmaterialen goed op CO2-profiel, maar de beste keuze hangt altijd af van de specifieke toepassing, het gewenste uiterlijk, de constructieve eisen en het beschikbare budget. Een vergelijking heeft pas zin als die factoren helder zijn.
Globaal geldt het volgende:
- Versus nieuw FSC-gecertificeerd hout: FSC-hout is duurzaam gekapt, maar doorloopt alsnog een volledige productieketen. Gerecupereerd hout vermijdt die keten grotendeels en is daarmee in de meeste gevallen een logischere keuze vanuit CO2-perspectief.
- Versus staal en beton: Beide materialen zijn productie-intensief en hebben een aanzienlijk hogere CO2-voetafdruk per ton. Hout, en zeker gerecupereerd hout, presteert hier structureel beter.
- Versus nieuwe biobased materialen: Materialen als bamboe of CLT (cross-laminated timber) worden ook als duurzaam beschouwd. Ze zijn echter nieuw geproduceerd en hebben een eigen productievoetafdruk. Gerecupereerd eikenhout heeft die productiefase al achter de rug.
- Versus gerecyclede metalen: Gerecycled staal heeft een lagere voetafdruk dan nieuw staal, maar blijft energie-intensiever dan hout in hergebruik.
Voor projecten waarbij uitstraling, duurzaamheid en milieuprestatie samenkomen, is gerecupereerd eikenhout voor veel toepassingen een veelgekozen optie. De gerealiseerde projecten laten zien hoe dat er in de praktijk uitziet.
Telt gerecupereerd hout mee voor BREEAM- of LEED-certificering?
Ja, gerecupereerd hout kan bijdragen aan zowel BREEAM- als LEED-certificering. Beide systemen kennen credits toe voor het gebruik van gerecyclede of hergebruikte materialen, en gerecupereerd hout valt in die categorie. De exacte bijdrage hangt af van de specifieke creditcategorie die wordt nagestreefd en de documentatie die wordt aangeleverd.
Binnen BREEAM telt hergebruikt hout mee onder de categorie materialen, met name voor credits rondom responsible sourcing en embodied carbon. Binnen LEED zijn de relevante categorieën Materials and Resources, waar credits beschikbaar zijn voor building product disclosure en recycled content.
Belangrijk: beide systemen vragen om onderbouwing. Een mondelinge toezegging is niet voldoende. Projectteams hebben documentatie nodig die de herkomst, het gewicht of volume, en bij voorkeur een LCA-waarde aantoont. Dat brengt ons bij de volgende vraag.
Welke documentatie bewijst de duurzaamheidswaarde van hergebruikt eikenhout?
Voor het aantonen van de duurzaamheidswaarde van gerecupereerd eikenhout zijn drie typen documentatie relevant: herkomstinformatie, materiaalspecificaties en, waar van toepassing, een levenscyclusanalyse. Zonder deze documenten is de milieuclaim moeilijk hard te maken richting certificeringsinstanties of opdrachtgevers.
Concreet gaat het om:
- Herkomstdocumentatie: waar het hout vandaan komt, uit welk type constructie of gebouw, en bij benadering hoe oud het materiaal is
- Materiaalspecificaties: houtsoort, afmetingen, volume en eventuele bewerkingen
- LCA-gegevens: een levenscyclusanalyse op basis van EPD-normen (Environmental Product Declaration), die de CO2-balans per eenheid product vastlegt
- Traceerbaarheid: voor LEED en BREEAM is het aantonen van de keten van herkomst tot levering een vereiste
Via het Woodworldwide-platform zijn meer dan 15.000 individuele balken en planken gelabeld, opgemeten en in een database opgenomen. Dat niveau van traceerbaarheid is niet vanzelfsprekend in de markt voor hergebruikt hout, maar het maakt het voor architecten en projectontwikkelaars aanzienlijk eenvoudiger om de benodigde documentatie samen te stellen. De oude planken in ons assortiment zijn dan ook goed gedocumenteerd voor gebruik in gecertificeerde projecten.
Hoe Frank Pouwer helpt met de CO2-voetafdruk van gerecupereerde eiken planken
Frank Pouwer levert niet alleen het materiaal, maar denkt mee over de duurzaamheidsonderbouwing die bij een project hoort. Voor architecten en projectontwikkelaars die werken aan gecertificeerde of ambitieuze bouwprojecten is dat geen bijzaak, maar een voorwaarde.
- Meer dan 15.000 balken en planken zijn individueel gelabeld en gedocumenteerd via Woodworldwide
- Herkomstinformatie en materiaalspecificaties zijn beschikbaar per partij
- Het assortiment omvat winddroog eikenhout met een natuurlijke droogtijd van vijf jaar of meer, wat de bewerkingsvoetafdruk verder verlaagt
- Op maat zagen, borstelbehandeling en andere bewerkingen zijn mogelijk zonder dat het materiaal zijn duurzaamheidsvoordeel verliest
- We denken mee over welk materiaal past bij de eisen van BREEAM- of LEED-trajecten
Wil je weten welke planken beschikbaar zijn en wat we kunnen aanleveren voor jouw project? Vraag een offerte aan en we kijken samen wat er mogelijk is.
